Gia tăng nguy cơ từ thuốc lá thế hệ mới

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), thuốc lá vẫn là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu có thể phòng tránh được trên toàn cầu. Mỗi năm, hơn 8 triệu người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó có khoảng 1,6 triệu người không trực tiếp hút thuốc nhưng bị ảnh hưởng bởi khói thuốc thụ động. Những con số đáng báo động này cho thấy tác hại nghiêm trọng của thuốc lá không chỉ đối với người sử dụng mà còn đối với gia đình và cộng đồng.

Khói thuốc lá chứa hàng nghìn chất độc hại, trong đó có nhiều chất gây ung thư, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch, hô hấp, đột quỵ và nhiều bệnh lý nguy hiểm khác. Đặc biệt, phụ nữ mang thai, trẻ em và người cao tuổi là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước tác động của khói thuốc. Theo WHO, khoảng một nửa số trẻ em trên thế giới đang phải thường xuyên tiếp xúc với khói thuốc thụ động, dẫn đến hàng chục nghìn ca tử vong mỗi năm, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về đường hô hấp, hen suyễn và suy giảm sức khỏe lâu dài.

Bên cạnh thuốc lá truyền thống, sự xuất hiện và lan rộng của các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang đặt ra nhiều thách thức đối với công tác bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Với kiểu dáng hiện đại, nhỏ gọn, nhiều màu sắc và hương vị hấp dẫn, cùng những thông tin quảng bá thiếu kiểm chứng trên mạng xã hội, các sản phẩm này đang từng bước xâm nhập vào môi trường học đường và đời sống của thanh thiếu niên. Không ít bạn trẻ đã bị thu hút bởi tâm lý tò mò, muốn thể hiện bản thân hoặc chạy theo xu hướng mà chưa nhận thức đầy đủ về những nguy cơ tiềm ẩn đối với sức khỏe.

Nhiều người cho rằng thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng là giải pháp thay thế an toàn hơn thuốc lá truyền thống. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học và khuyến cáo của WHO đều khẳng định rằng không có bất kỳ sản phẩm thuốc lá nào là an toàn. Các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới vẫn chứa nicotine – chất gây nghiện mạnh – cùng nhiều hợp chất độc hại có thể gây tổn thương phổi, tim mạch, hệ thần kinh và ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển não bộ ở thanh thiếu niên. Việc sử dụng các sản phẩm này còn làm gia tăng nguy cơ nghiện nicotine, tạo tiền đề dẫn đến việc sử dụng thuốc lá truyền thống và các chất gây nghiện khác.

Chung tay xây dựng môi trường sống không khói thuốc

Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5/2026 được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) lựa chọn chủ đề: “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”. Thông điệp năm nay hướng đến việc phơi bày những chiêu thức tiếp thị tinh vi của ngành công nghiệp thuốc lá nhằm thu hút người sử dụng mới, đặc biệt là trẻ em, thanh thiếu niên – nhóm đối tượng dễ bị tác động bởi các xu hướng và quảng cáo hiện đại.

Theo WHO, các doanh nghiệp thuốc lá đang không ngừng đổi mới hình thức tiếp thị để tạo ra sức hút giả tạo đối với giới trẻ. Nhiều sản phẩm được quảng bá dưới danh nghĩa “công nghệ mới”, “ít độc hại hơn”, kết hợp với thiết kế bao bì bắt mắt, màu sắc thời thượng và hương vị hấp dẫn nhằm che giấu những nguy cơ nghiêm trọng đối với sức khỏe. Những thông điệp đánh lừa này đang khiến không ít người trẻ lầm tưởng rằng thuốc lá điện tử hay các sản phẩm chứa nicotine thế hệ mới là an toàn, trong khi thực tế vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây nghiện và ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

Hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá năm 2026, xã Quảng Yên tích cực tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của thuốc lá. Đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định cấm hút thuốc tại nơi công cộng, cơ sở y tế, trường học, nơi làm việc và các địa điểm có quy định cấm hút thuốc nhằm xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho người dân.

Những năm qua, nhận thức của người dân về những tác hại của thuốc lá ngày càng được nâng cao; các mô hình môi trường không khói thuốc được duy trì và nhân rộng tại trường học, bệnh viện, cơ quan, đơn vị và nhiều địa điểm công cộng. Các trường học trên địa bàn xã đã thực hiện nghiêm các quy định cấm hút thuốc trong khuôn viên trường; các cơ sở y tế xây dựng và duy trì môi trường khám, chữa bệnh không khói thuốc. Bên cạnh đó, ngành y tế thường xuyên phối hợp tổ chức các lớp tập huấn, hội nghị truyền thông và các hoạt động tuyên truyền trực tiếp nhằm nâng cao kiến thức, kỹ năng phòng, chống tác hại của thuốc lá cho cán bộ, giáo viên, học sinh và người dân.

Công tác truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng cũng được đẩy mạnh, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử và các sản phẩm chứa nicotine. Nhiều thông điệp cảnh báo được lan tỏa rộng rãi, giúp người dân hiểu rõ hơn về những hậu quả nghiêm trọng mà thuốc lá gây ra đối với sức khỏe, kinh tế gia đình và chất lượng cuộc sống.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá vẫn còn không ít khó khăn và thách thức. Tình trạng hút thuốc tại một số nơi công cộng vẫn còn diễn ra; việc kiểm tra, xử lý vi phạm chưa thật sự thường xuyên. Đáng lo ngại hơn, việc sử dụng thuốc lá điện tử trong thanh thiếu niên vẫn có chiều hướng gia tăng với nhiều hình thức tiếp cận ngày càng tinh vi thông qua mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến.

Các chuyên gia y tế cho rằng, để xây dựng môi trường sống không khói thuốc và giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá một cách bền vững, cần có sự vào cuộc đồng bộ của toàn xã hội. Gia đình cần quan tâm, giáo dục và quản lý con em mình trước những nguy cơ từ thuốc lá điện tử và các sản phẩm chứa nicotine. Nhà trường tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục kỹ năng phòng tránh thuốc lá cho học sinh. Các cơ quan, đơn vị cần thực hiện nghiêm các quy định về môi trường không khói thuốc, đồng thời phát huy vai trò gương mẫu của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong việc nói không với thuốc lá.

Mỗi người dân hãy chủ động bảo vệ sức khỏe của bản thân, gia đình và cộng đồng bằng việc không hút thuốc, không sử dụng các sản phẩm chứa nicotine và tích cực vận động người thân từ bỏ thuốc lá. Việc cai thuốc lá không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh nguy hiểm như ung thư, tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính mà còn góp phần xây dựng môi trường sống trong lành, văn minh và an toàn cho thế hệ tương lai.